Back

ⓘ Татарстан мордвалары. Кама Тамагы районындагы Мордва Каратае Искавыл, Мәсте бүгенге көндә юкка чыккан, Чымбай, Чыршалан һәм татарлар белән бергә Балтач авыллары ..



Татарстан мордвалары
                                     

ⓘ Татарстан мордвалары

Кама Тамагы районындагы Мордва Каратае Искавыл, Мәсте бүгенге көндә юкка чыккан, Чымбай, Чыршалан һәм татарлар белән бергә Балтач авылларында Татарстанда яшәүче мукшыларның этнографик төркеме булга каратайлар яши. Туган телләре - татар теленең каратай сөйләше. Халык саны якынча 100 кеше.

                                     

1. Тарих

Озак вакытлар дәвамында җирле мордва халкы татарлар, чуашлар һәм руслар белән элемтәдә торган. Урта Идел буенда болгарларның урнашуы һәм Идел буе Болгарының дәүләт берәмлеге барлыкка килүе мордва этносының бүгенге көнгә кадәр сакланган үсешенә этәргеч бирә. Мордва халкы вассаллар сыйфатында Алтын Урда ханнарына хезмәт иткән, рус кенәзләре тарафыннан ирекле көрәштә кулланылган.

Казан ханлыгын яулап алганнан соң 1552 елда мордва рус дәүләте составына керә, аның зур өлеше патша хөкүмәте тарафыннан ясаклы кешеләргә күчерелә.

XVIII гасыр урталарында мордва, нигездә, православиегә чукындырыла. Мордва Идел буеның иң христианлашкан халкы дип саналса да, аның диннәрендә, билгеле бер дәрәҗәдә православие белән бергә мәҗүсилек тә сакланган.

1917 елда Казанда мордва мәдәни-агарту җәмгыятенә нигез салына, аның идарәсе рәисе итеп беренче мордва галиме-мәгърифәтчесе М.Е. Евсевьев билгеләнә.

                                     

2. Хуҗалык итү рәвеше

Мордваның төп шөгыле булып игенчелек тора. Терлекчелек эре һәм вак мөгезле терлек, бортчылык, соңрак умартачылык та таралган.

                                     

3. Бәйрәмнәре

2000 елда Балтай мордва мәдәнияте бәйрәме Татарстан Республикасында республика бәйрәме статусын ала, ел саен Лениногорск районының Мордва Кармалкасы авылында Троицадан соң беренче якшәмбедә билгеләп үтелә. Бәйрәм вакытында ритуаль аланда Татарстанда һәм РФнең башка төбәкләрендә яшәүче мордва җыела.

                                     

4. Әдәбият

  • Народы Поволжья и Приуралья: коми-зыряне. Коми-пермяки. Марийцы. Мордва. Удмурты. М., 2000.
  • Мокшин Н.Ф. Материальная культура мордвы: этнографическая справка. Саранск, 2002.
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →